Glosariu
Equí dexámoste un vocabulariu básicu pa la to estancia :
- Abondu : enforma , abondo
- A esgaya: enforma
- Afayadizu: Que resulta prestosu pa tar nél
- Amagüestu: Fiesta tradicional
- Antroxu: antroxu
- Caleya: caleya o cai estrecha y curtia
- Chigre: chigre
- Chiscar: chiscar
- Duernu: recipiente onde se recueye el zusmiu de la mazana al prensarla. La sidra ‘del duernu’ ye el zusmiu resultante de prensar la mazana .
- Emburriar: emburriar
- Escamplar: abocanar, sumir les nubes del cielu
- Esfamiáu: con muncha fame
- Espicha: Acción d’abrir un tonel de sidra . Por aplícase a toa fiesta , merienda onde la sidra ye la bébora principal.
- Fame: fame
- Fartucar: comer enforma , enllenase
- Folixa: fiesta
- Foriatu: foresteru
- Forrar: Comer mientres se bebe o antes de beber pa contener los efectos del alcohol o pa nun tener fame nuna ratada
- Frixuelos: frisuelu
- Gabitu (echar un): echar un gabitu
- Guah.e: mozu
- Home: home
- Mancar: faer dañu
- Colar: dise
- Mozu/a : noviu/a
- Muyer: muyer
- Orbayu: orbayu
- Oricios: corpuspinos
- Picar: picar o al timbre
- Pota: olla
- Prau: prau
- Preñáu: rellenu
- Emprestar: prestar, gustar
- Rodiellu : trapu de cocina
- Tendal: tendal
- Uviéu : Uviéu
- Xaréu: aurio , fiesta
- Xixón: Xixón
Amás, tienes que tener en cuenta estos conseyos:
- Si te llamen bobín o bobina , nun t’enoxes. Más qu’un insultu , ye candial. Esmolezte si te llamen babayu.
- Si te llamen vida o vidina nun creas que tán intentando amestar contigo . Ye xuna forma cariñosa de dirixinos a la xente , anque nun la conozamos.
- Tampoco te paeza mal si oyes ‘¡Vaiga repunante que tas güei!’. Nun ye que deas ascu , sinón que tienes el día gabiteru .
- Equí tou terminar en -ín o -ina. Nun tien nada que ver col tamañu . Ye solo pa faelo más nuesu . Inclusive nos sirve pa incluyir el ‘por favor’: ¿Pónesme un cafetín?
- Anque equí en Gijón/Xixón, como somos grandonos, tamién utilizamos enforma l’aumentativu. Afítate : la Escalerona, el Molinón, la Iglesiona, la Acerona, la Fabricona, -yos Letrones…
- A éstes ye sidrina. ¡Non ‘sidriña’! Y, notar, ponemos los pronomes a la fin y utilizamos siempres el pasáu simple : ¿entendístelo?
- ¡Sollerte ! El singular masculín ye -o , el plural ye -vos. Y en femenín el singular ye -a y el plural -ye . ‘Vaque’ y ‘fabe’ nun esisten. Ye vaca y faba. Plural: vaques y fabes
- Pue que dalgún nun tenga muncho acentu , pero sí vas notar que YE asturianu , porque lo YE: ¿qué hora ye?; ¿ónde ye?; ¡qué guapu ye!; ¡Ye lo qu’hai!...
- Tou ye guapu . El bonitu ye un pexe .
- Pa dar énfasis, acabamos les frases en ¡Ho!, que ye l’apócope de home (home ). Tamién vas poder escuchar ¡Ne! a la fin si yes muyer.
- ‘Vete a ver la ballena ’ nun ye xuna invitación a una atracción turística pa reparar la fauna . Ye que te tán mandando a paséu .
- ¡Ah! Y si hai daqué que nos gusta , pero al empar yenos entrañable, dicimos que empréstanos o que ye prestosu.